ZekereZorg - Stichting Fonds PGO

Bijeenkomsten

Welkom en introductie/Kennismaking met aanwezigen - Bob Keizer
Bob Keizer stelt zich voor en heet iedereen welkom. Hij geeft de hoofdlijnen en structuur van ZekereZorg weer en stelt de betrokken personen kort voor. Het programma loopt om diverse redenen door in 2008.
Aanleiding voor deze dag is deels een stuk kennismaking tussen begeleidingscommissie en projecten, deels uitwisseling van ervaringen en ook vooral de behoefte om naar de toekomst te kijken. De kernvraag van vandaag is: hoe komen we tot een aantal hanteerbare producten van ZekereZorg?
De onderwerpen van vandaag zijn: zorginkoop, kwaliteitscriteria en kennisverzameling (de programmalijnen informatie & advies en monitoring zijn gezamenlijk onder deze noemer gevat).
Doel is het ontwikkelen van een hanteerbaar, betaalbaar en gedragen instrument dat door alle patiëntenorganisaties gebruikt kan worden. Ik wil u van harte uitnodigen om mee te denken aan de hand van het gedistribueerde discussiestuk. In dit stuk worden veel deelvragen gesteld waarop antwoorden moeten komen.
Ga concreet en constructief aan het werk en maak kennis met elkaar.
Alle deelnemers stellen zich kort voor.

Download hier de discussienotitie

Presentatie namens het Programmateam: stand van zaken programma Zekere Zorg - Marloes Merkus
De zorgdriehoek staat centraal en daarop wordt, aan de hand van de programmalijnen, ingezet. De meeste van de 23 inhoudelijke projecten richten zich op de kwaliteitscriteria. Een kleiner aantal heeft zich ook bezig gehouden met zorginkoop. Er zijn twee projecten op het gebied van informatie en advies en een op het gebied van monitoring.
Los daarvan zijn er 3 projecten die zich bezig gehouden hebben met scholing.
Het programma is een zoektocht. Er is op dit moment weinig transparantie bij aanbieders en zorgverzekeraars. Er moet een slag gemaakt worden naar inkoop op kwaliteit.
Het is ook een zoektocht naar afstemming op niveau landelijk/regionaal en/of categoraal.

Er is, aan de hand van voorbeelden, een aantal successen van het programma te noemen: er is toegenomen bewustzijn, nieuwe methodieken, commitment van beroepsorganisaties, samenwerking met zorgverzekeraars, gebruik keurmerk bij inkoop en meer onderlinge samenwerking.
Voor wat betreft de kennisinfrastructuur is de vraag vooral: hoe krijgen we kennis en ervaring verankerd in een derde partij? We moeten kennis delen en krachten bundelen. Daarmee kun je de achterban en leden beter van informatie voorzien. Vooral bij de kleinere verenigingen blijkt er behoefte te bestaan aan ondersteuning hierbij.

Download hier de presentatie van Marloes Merkus

Scholing - Jeroen van den Oever Plexus Acadamy
Jeroen stelt zich voor en stelt vast dat hij al velen van de deelnemers heeft ontmoet bij eerdere scholingsprojecten. Kennis opdoen en delen staat centraal bij de scholing.
Wat is er gedaan?
Uitgangspunt was dat er kennis, vaardigheden en uitwisseling van best practices nodig zijn om tot een sterke marktpartij te komen.
Er zijn twee lijnen met name gericht op de projectleiders. Een intervisietraject en kennis op basis van drie modules.
Het traject werd goed gewaardeerd door de deelnemers. Er is een grote behoefte om te leren en om elkaar te ontmoeten en te netwerken. Er is sprake van een groeiende samenwerkingsbereidheid.
Aandachtpunten:
Er zijn grote niveauverschillen en weinig tijd en daardoor late afzeggingen.
Wat willen/kunnen we nog doen?
Er is zeker behoefte aan intervisie. Mogelijk herhalen we enkele modules, maar er moeten ook nieuwe modules op het gebied van vaardigheden komen.
In de regio worden de concrete resultaten geboekt. Dat vereist samenwerking en dus ook het delen van kennis. De focus in verdere scholing komt te liggen op samenwerken en de personen die daar cruciaal in zijn daarbij te betrekken. Dit vanuit een insteek van teach the teacher waardoor je een olievlek effect krijgt.
Hier wordt een 4-daags programma voor ontwikkeld dat zich richt op: visie en strategie, verzekeringsstelsel en zorginkoop, zorgaanbieders en ketenzorg en effectief samenwerken. De resultaten moeten op een eindconferentie van het programma ZekereZorg gepresenteerd worden.
Hij nodigt iedereen uit om input te geven door middel van het invullen van een verspreid formulier.

Download hier de presentatie van Jeroen_van den Oever

Extern perspectief

Aandoeningspecifieke indicatoren en kwaliteitscriteria én het patiëntenperspectief - Cees van Gent, Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
Zichtbare kwaliteit, zorgbrede transparantie

Wat is ‘Zorgbrede transparantie’?
Het programma Zorgbrede transparantie van de IGZ zal de komende jaren via een samenwerkingsverband Transparantie Medisch-specialistische zorg voor tachtig aandoeningen objectieve kwaliteitsinformatie ontwikkelen. Het doel van het samenwerkingsverband Transparantie Medisch-specialistische zorg is informatie over de kwaliteit van medisch-specialistische zorg betrouwbaar, relevant, valide en algemeen beschikbaar te maken. Er wordt naar gestreefd per aandoening vier à vijf meetbare indicatoren te ontwikkelen. Zo zal van uiteindelijk tachtig aandoeningen continue de kwaliteit worden gemeten op basis van onder meer zorginhoudelijke aspecten, patiëntenperspectief en het zorgaanbod.

Waarom ‘Zorgbrede transparantie’?
Vanwege de maatschappelijke ontwikkelingen: de maatschappij eist steeds meer verantwoording. In de media is er aandacht voor kwaliteit in de zorg door de publicatie van lijstjes. Mensen reageren op kwaliteitsindicatoren. Patiënten worden steeds mondiger en beter geïnformeerd.
De overheid ziet dat sturen op kosten niet meer effectief is, sterker nog, het heeft een pervers effect gehad. Voor verzekeraars is slechte zorg ook dure zorg. Instellingen profileren zich steeds meer op kwaliteit.
De centrale boodschap is: in de bestuurlijke wereld wordt gewerkt met signalen vanuit patiëntenorganisaties. Het is belangrijk om die signalen te centreren.
De nieuwe structuur van de zorg is voorwaardelijk voor wat er nu gebeurt. Kwaliteit stond minder prominent op de agenda, maar het huidige kabinet zet transparantie van de kwaliteit van de zorg als hoogste prioriteit op de agenda. Waarom? Zonder kwaliteitsinzicht kan het zorgstelsel niet functioneren omdat patiënten dan niet goed kunnen kiezen. De verzekeraar kan verzekerden niet goed sturen. De arts kan niet goed doorverwijzen. De inspectie kan niet zinvol inspecteren etc.
Het programma ZbTK (zorgbrede transparantie van kwaliteit): met alle partijen (bestuurders van alle belangenorganisaties) bij elkaar zijn er samenwerkingsafspraken gemaakt die commitment uitspreken om te zorgen voor transparantie. Het project loopt over 3 á 4 jaar en aan het eind is alle informatie inzichtelijk. Er komen kwaliteitsindicatoren over 80 aandoeningen beschikbaar. Daarvan zijn er al 30 bepaald, 50 nog niet, daar kunt u met uw organisatie nog invloed op uitoefenen. De indicatoren moeten betrouwbaar en vergelijkbaar zijn. De ziekenhuizen moeten de informatie gaan genereren. Dat is veel werk, maar ze hebben de samenwerkingsovereenkomst ondertekend en zich er dus aan gecommitteerd om die inspanning te leveren.

Waarom deze aanpak?
Een centrale aanpak voorkomt protest over te hoge administratieve lasten. Als je het ieder apart doet zijn de kosten te hoog en de resultaten te weinig vergelijkbaar.
Er zijn verschillende stadia, maar eind van het jaar moeten alle samenwerkingsovereenkomsten getekend zijn.
Resultaten moeten gewaarborgd zijn op betrouwbaarheid, validiteit en vergelijkbaarheid.
Uiteindelijk moet de discussie met aanbieders en verzekeraars niet meer gaan over wat de cijfers waard zijn, maar juist over de resultaten. De cijfers moeten voor zich spreken.
Patiënten- en consumentenorganisaties zijn cruciaal in dit proces. We moeten weten waar we op kiezen. Waar liggen de behoeftes. De patiëntenorganisaties zijn in alle gremia vertegenwoordigd. Daarnaast zijn er expertgroepen waar inbreng vanuit patiëntenperspectief samenkomt. Dat betekent voor patiëntenorganisaties dat ze deze bestuurlijke gremia niet kunnen verontachtzamen! Dender je met je eigen trein door en ga je niet mee in dit proces en sluit je er niet op aan, dan heb je kans dat je uiteindelijk de boot mist.
Professionaliteit van de inbreng door patiëntenorganisaties moet hoger. Tot nu toe is de financiële dominantie van aanbieders en verzekeraars groot. Dit is een bekend gegeven en er is nog geen oplossing voor.
Kijk voor meer informatie op: www.zichtbarezorg.nl
Het project is in januari begonnen en loopt voor medisch specialistische zorg nog een jaar of vier.

Download hier de presentatie van_Cees_van Gent

Kwaliteitscriteria bij inkoop door zorgverzekeraars: de inkoopgids van ZN- Ronald Luijk, Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
Dhr. Luijk is via oud-werkgever de Consumentenbond bezig geweest met het beschrijven zorg vanuit patiëntenperspectief. Toen bleek dat ZN vaak op een lijn zit met de Consumentenbond. Nu is hij daar dus bij ZN mee bezig. Kwaliteit van zorg zou veel prominenter in de polissen en marketing zichtbaar zou moeten zijn.
Waarom is de kwaliteit van de zorg belangrijk voor een zorgverzekeraar? In de wet staat dat zij zorg moeten dragen voor goede zorg. Klanten zijn gebaat bij goede zorg. Collectiviteiten houden de zorgverzekeraar scherp. Daarbij is kwaliteit van de zorg is heel belangrijk voor het imago van de verzekeraar. Dus, net als in de politiek, staat kwaliteit van zorg ook bij verzekeraars centraal.
Een verzekeraar heeft te maken met een grote groep klanten waar ze allemaal rekening mee moeten houden. Als je de ene groep meer geld geeft, kan je minder aan een andere geven. Een patiëntenorganisatie heeft natuurlijk een homogene achterban en dus andere belangen.
Het is de vraag waar je je op richt. Dat kan zijn op de kleine groepen die veel kosten maken door de vereveningssytematiek. Dat maakt het interessant voor verzekeraars.
De definitie van kwaliteit die hier gehanteerd wordt is: de mate waarin een product of dienst voldoet aan de verwachtingen van de klant. Klantvriendelijkheid is hierin het sleutelwoord.
Er is nog terughoudendheid bij verzekeraars om naar klanten te sturen op kwaliteit. Dit omdat ze de kwaliteit nog niet kunnen garanderen. We zitten nu op een keerpunt van de liberalisering van de zorgmarkt, de ontwikkeling is ‘van klanten aan je binden naar kwaliteit bieden’.
Er zijn zes domeinen van kwaliteit, te weten: patiëntveiligheid, effectiviteit, gelijkheid, toegankelijkheid, patiënt centraal en doelmatigheid.
Uit een vergelijking tussen zes landen bleek dat de VS de meeste kosten maakt en op de laatste plaats staat als het gaat om kwaliteit, de goedkoopste is Nieuw Zeeland en die staat op de tweede plaats. Duitsland staat bovenaan en maakt gemiddelde kosten. Goede zorg hoeft dus niet per se duur te zijn.
Wij gebruiken richtlijnen die vertaald worden naar zorgpaden (wat komt terug in de behandeling) dan wordt gekeken naar wat gerealiseerd wordt.
De nieuwe inkoopgids gaat morgen naar de drukker. Bij inkopers is kwaliteit tussen de oren geperst. Hiervoor is input gevraagd via de NPCF. Het boek is op 15 oktober publiek beschikbaar.
Advies:
Bij ZN is weinig info voorhanden over bijvoorbeeld ZekereZorg. Betrek verzekeraars op verschillende niveaus bij dit soort projecten. We moeten elkaar geïnformeerd houden.
Laten we focussen op de gemeenschappelijke belangen. Zorgverzekeraars letten echt niet alleen op de centen! Verplaats je ook in de ander. Als voorbeeld kan de folder van Per Saldo dienen met criteria voor zorginkoop vanuit patiëntenpersectief. De beschrijving sluit niet aan op de manier waarop de contractering plaatsvindt. Per Saldo licht toe dat er sprake is van een interpretatieverschil. Er is wel degelijk contact gezocht met ZN, maar dat was niet makkelijk. De wil tot afstemming is er, maar hoe je dit dan effectief het beste kan invullen is niet altijd duidelijk.

Download hier de presentatie_van Ronald_Luijk

Keuzehulp: help de patiënt kiezen door adequate informatieverstrekking - Hans Ossebaard, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Consumentenperspectief en de portal KiesBeter.nl
De cliënt komt steeds meer centraal te staan.
De maatschappelijk aanleidingen zijn: veranderend zorgstelsel, meer verantwoordelijkheid van consumenten, grotere behoefte aan informatie als consument en nog meer als patiënt, actief zoeken naar informatie etc. Er zijn ook beleidsmatige aanleidingen vanuit VWS.
De uitgangspunten voor de portal zijn:
 Betrouwbaar
 Vraaggericht
 Onafhankelijk, samenhangend, eenvoudig, compleet (informatie)
 Primair via internet en daarnaast via telefoon en loketten
De opdracht is stap voor stap uitgewerkt. De portal ontsluit kwalitatief goede kennis van anderen. Je moet dus samenwerken en op zoek naar anderen. Dit geeft ook draagvlak. Het RIVM staat boven de partijen en dient alleen het publieke belang. De manier van informatie aanbieden, daar moet iedereen zich in kunnen vinden. Inmiddels is er een enorme hoeveelheid informatie beschikbaar.
Keuze informatie trekt veel bezoekers. Vooral omdat het onafhankelijk en betrouwbaar is.
Er wordt met veel partijen/belanghebbenden samengewerkt. Er worden convenanten en licenties afgesloten.
Eerst is de informatiebehoefte in kaart gebracht (blijft doorlopen). Daarna is er informatie verkregen bij verzekeraars en aanbieders. Klanten geven feedback die weer teruggaat naar de leveranciers van informatie (verzekeraars en aanbieders).
De portal is ook een proeftuin. Er zijn diverse complexe projecten op het gebied van informatie en advies.
De site is steeds in ontwikkeling en voegt steeds nieuwe informatie toe. Ervaringen van medepatiënten zijn belangrijk, maar op een niet-individueel niveau is het makkelijker vergelijken.
Er wordt een aantal voorbeelden getoond.
Deels wordt er nog gepionierd.
Uitdagingen: toegankelijkheid, CQ-gegevens beschikbaar maken, juiste informatie op een goede manier presenteren en de lange termijn borgen.
We zijn steeds op zoek naar de informatiebehoefte van mensen. Deels patiënten, maar ook in zijn algemeenheid burgers (primaire doelgroep, want iedereen kan op ieder moment patiënt worden). Vraag is ook wat de voorkennis over medische informatie is en wat begrijpt men er van. Er wordt onderzoek naar (e)Health literacy gedaan.
Wat is het gebruik van de keuzehulpen? Daar zijn we nieuwsgierig naar.
Er wordt steeds gezocht naar al deze informatie via 10 verschillende methoden. O.a. online survey, market monitor, online user testing, audits, literature review, expert panels, usability lab studies, personal feedback by e-mail or Phone, profiling on postal codes, web analytics.
Wat hoog gewaardeerd wordt is dat de informatie onafhankelijk is.
Er wordt opgemerkt dat er geen toets is op de kwaliteit van de aangeboden informatie. Het is niet duidelijk hoe dit geregeld is.
De resultaten van kiesbeter zijn objectief meetbaar. Patiëntenorganisaties kunnen actief feedback geven op de informatie én kunnen hun achterban verwijzen naar kiesbeter.nl.

Download de presentatie_van Hans_Ossebaard

Plenaire presentaties van de bevindingen in de workshops
Panel: voorzitter Bob Keizer, Dick Kaasjager, Ronald Luijk en Kees Birkhoff (IGZ)

Workshop 1: Zorginkoop - Voorzitter dhr. van den Berg
Pleidooi voor het beschrijven van de procedure voor zorginkoop op verschillende niveaus.
Traditioneel hebben patiëntenorganisaties een band met aanbieders. Je moet dus ook met de aanbieders samenwerken. De relatie met de verzekeraars is een te exploreren gebied. Landelijk moet afstralen op regionaal niveau en vice versa.
Er zou nog een tweede fase ZekereZorg moeten komen die zorgt voor de verdere uitrol van zorginkoop. Basiszorg moet dicht bij huis zijn en overige zorg kan verder weg zijn.
Er wordt veel gewerkt met vrijwilligers daar moet een vergoeding tegenover staan als je die aan het werk wilt zetten.

Reactie panel:
Kaasjager: Er is veel aandacht voor wat, minder voor hoe en dat is juist belangrijk.
Luijk: Spreken van elkaars taal is heel belangrijk om elkaar te vinden.
Kees Birkhoff (stelt zich voor als medewerker van VWS en IGZ.): Het verhaal was heel abstract en had over van alles kunnen gaan. Hij had meer aandacht voor leveringsvoorwaarden verwacht, algemeen en specifiek. De macht die aan de patiënten en cliënten gegeven is moet nu gebruikt worden.Er ontstaat discussie over waar de verantwoordelijkheid voor zorginkoop ligt en hoe de verhouding tussen de partijen ligt.

Workshop 2: Kwaliteitscriteria - Voorzitter mw. Bron
Wie doet wat? Welke rol heeft de patiëntenbeweging? Wij moeten de signalen van onze leden doorgeven. De kennis die we hebben kunnen en moeten we op een positieve manier inzetten. Er is nog behoefte aan ondersteuning bij het bundelen en wetenschappelijk verantwoord presenteren van de info die we beschikbaar hebben.
De verschillende partijen op de markt spreken niet dezelfde taal. Daar is wel behoefte aan!
Er zijn overall algemene criteria die we met elkaar hetzelfde kunnen gebruiken. Deze moeten gedefinieerd en bekend gemaakt worden. Dit is wel een dynamisch geheel dat steeds aangepast moet worden. Het beschrijven van de specifieke indicatoren moeten we zelf doen. We kunnen daarbij hulp voor het ontwikkelen van vaardigheden gebruiken.
Er moet een database komen voor o.a. wetenschappelijk informatie, maar ook praktische projectinformatie moet helder gedeeld worden.

Reactie panel:
Kaasjager: alles is belangrijk, maar wat is nu de agenda? Waar gaan we aan werken en wat heeft prioriteit? Vraag geen hulp, maar begin en zoek datgene op wat je nodig hebt. Zorg dat je je zaken op orde hebt, maar wordt geen semi-verzekeraar of -aanbieder.
Luijk: De patiëntenorganisaties moeten etalage-informatie aanleveren. Dat hoeft niet wetenschappelijk, maar moet juist experience based zijn. Patiëntenorganisaties kunnen meer dan alleen het doorgeven van signalen.
Birkhoff: Patiëntenorganisaties zitten op een goudmijn van ervaringen. Ze weten heel goed welke zorg wel of niet goed is. Er is aarzeling om de leden te adviseren in verband met wettelijke aansprakelijkheid. Je moet dus zorgen dat je informatie zo georganiseerd is dat ze bruikbaar is. Zorg dat je op een methodologische manier je informatie verwerkt. Dat vergroot je effectiviteit! Dan moeten aanbieders luisteren om hun eigen reputatie te redden en/of bewaken. Dat hoeven de patiënten niet alleen te doen, de komende jaren staat dit landelijk hoog op de agenda.
Keizer: Er is een enorme beleidsdrukte in dit veld. Er moet op korte termijn op hoog bestuurlijk niveau een bijeenkomst komen waarin bepaald wordt wie wat gaat doen. Dan kun je pas goed de rol van de individuele patiëntenorganisaties definiëren.

Workshop 3: Informatie & advies - Voorzitter dhr. Kaasjager
De wens voor de vorm van een kennisinfrastructuur moet geïnventariseerd worden aan de hand van de behoefte. Het gaat om behoefte aan uitwisseling van kennis en ervaring uit dit programma.
Er is behoefte aan sturing op een kennisinfrastructuur.
Het gaat ook om het opbouwen van een collectief geheugen. Mensen moeten kunnen zien wat er in de loop der jaren is opgebouwd. Door samen te werken kun je van elkaar leren en diepgang creëren. Ook levert het mogelijk ingangen. Voor je een kennisinfrastructuur maakt moet je eerst kijken wat die infrastructuur moet bieden. Wat is de functie ervan? Dat moet het uitgangspunt zijn.
Informatie bij elkaar brengen en vindbaar maken is van belang. Hier moet een debat aan gewijd worden. Inventariseer daarin hoe het nu gaat, wat de toekomstige behoefte is en daarna wat daar dan de vorm voor is.

Reactie panel:
Kaasjager: Wat is nut en betekenis van bijeen brengen van kennis? Dat is nog onvoldoende helder. We moeten nog werken aan de inspiratie hiervoor.
Luijk: Er is een discussie over eigendomsrechten van informatie. Wie is eigenaar van de patiënteninformatie? Zou de patiënt moeten zijn. Er is veel waardevolle informatie die niet ontsloten wordt. Dat zou wel moeten gebeuren. Daar is vanuit ZN ook echt behoefte aan.
Birkhofff: De eigendomsdiscussie over informatie is niet relevant. De gebruiksrechten zijn wel van belang. Dat moet helder afgesproken worden. De rol van de patiëntenorganisaties ligt waarschijnlijk in het vertalen van vergelijkbare informatie tussen instellingen naar de achterban. Hoe lees je dit soort informatie? Patiëntenorganisaties moeten continu input geven voor verbetering van indicatoren.

Download hier de presentatie van de drie_workshops

Samenvatting en aanbevelingen – Bob Keizer
Er is veel bruikbaars en nuttigs aangedragen vandaag. Er is duidelijk behoefte aan een verdere ontwikkeling op dit gebied. Geef zo’n ambitieus project de tijd. Werk praktisch en deel de informatie en ervaring die gedurende het proces is opgedaan. Communiceer wat je verwacht van andere partijen en creëer daarmee commitment. Alle onderdelen van het programma zijn intrinsiek met elkaar verbonden. Er is een gebrek aan overall beleid en regie. Daarmee is de taakverdeling niet helder. De vraag aan de patiëntenbeweging is daarmee niet helder. Er moet een top-down regie plaatsvinden om een gezond bottom-up proces te stimuleren.
De dag was vanuit de organisatie zeer geslaagd. Hartelijk dank voor uw actieve inzet en deelname!