Verslag Samen Sterk 5 juni 2008
Scholing
In januari 2008 is binnen het programma ZekereZorg het Samen Sterk scholingsprogramma voor stafmedewerkers en managers van sectorale en categorale patiëntenorganisaties van start gegaan.
Doel van dit scholingstraject is te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om binnen het grote netwerk van de patiëntenbeweging beter met elkaar samen te werken. Dit gebeurt door het opleiden van en kennis uitwisselen tussen deelnemers uit de verschillende patiëntenorganisaties met het oog op effectieve beïnvloeding van zorgverzekeraars en zorgaanbieders.
Deelnemers vormen groepen die onderling kansen en mogelijkheden tot samenwerken onderzoeken, bij elkaar op werkbezoek gaan en tot concrete actieplannen komen.
Enthousiasme
De oproep om deel te nemen aan Samen Sterk leverde zoveel enthousiaste aanmeldingen op dat is besloten om drie in plaats van de geplande twee groepen te laten starten. Iedere groep volgt een programma van vier dagen waarin de focus ligt op onderlinge samenwerking en hoe die concreet vormgegeven kan worden. Daarnaast bieden de dagen een uitgelezen moment om aan het eigen netwerk te werken.
Positief gebruiken
Om een indruk te krijgen van de sfeer en voortgang van Samen Sterk sloot de ZekereZorg verslaggeefster aan bij de vierde dag van de groep die als eerste gestart is. Doel van vandaag is het vertalen van de opgedane kennis naar concrete acties in de dagelijkse praktijk. De vraag daarbij is hoe we elkaar positief kunnen gebruiken om de eigen doelstellingen te bereiken.
Opbrengst
Het programma begint met een terugblik op de afgelopen drie dagen met pittige discussies en wat die de deelnemers opgeleverd hebben. Dan blijkt al snel dat het netwerk-aspect van groot belang is geweest, want er wordt regelmatig gerefereerd aan gesprekken die al op het station of in de trein gevoerd zijn.
Een conclusie die iedereen onderschrijft is dat de tijd rijp is voor samenwerking. Henriët van Freya stelt het als volgt: “Het is min of meer toeval dat we hier nu zo bij elkaar zitten, maar het zou geen toeval moeten zijn!” De noodzaak tot samenwerking wordt door de een gevoeld als een van buitenaf gedwongen beweging, door de nieuwe subsidiesystematiek, maar er zijn ook mensen die de behoefte tot samenwerking vanuit hun eigen werk voelen.
Men is het er over eens dat er veel thema’s zijn waar iedere patiëntenorganisatie mee worstelt en dat het in die gevallen meerwaarde heeft om dergelijke thema’s gezamenlijk aan te pakken. Wat daarbij lastig is, is dat er weinig zicht is op waar de diverse organisaties mee bezig zijn. Binnen de groep bestaat een grote behoefte aan meer transparantie en overzicht in de patiëntenbeweging.
Als bijkomend voordeel van samenwerking wordt de uitwisseling van goede vrijwilligers genoemd. Er is bijvoorbeeld een gebrek aan goede penningmeesters, maar als een organisatie er een heeft wil die misschien zijn talenten ook wel vrijwillig voor een andere organisatie inzetten.
Tenslotte blijkt dat Samen Sterk de categorale en regionale patëntenvertegenwoordigers dichter bij elkaar gebracht heeft. Bij de start wisten sommigen niet van elkaars bestaan af en nu ontstaat er zelfs zicht op hoe ze elkaar kunnen bijstaan en versterken. Of zoals Huib van Zorgbelang Zuid-Holland het verwoordt: “Als wij elkaar weten te vinden staat de patiënt uiteindelijk sterker.”
Samen bouwen
Na deze inventarisatieronde splitst de groep zich in tweeën. Beiden subgroepen krijgen een kadootje en de mededeling dat ze na opening tien minuten krijgen om te doen wat ze moeten doen. Ze blijken een lego-bouwpakket voor een ambulance te hebben gekregen. Met kinderlijk enthousiasme storten beiden groepen zich op hun taak. Het lukt echter geen van beide om de ambulance binnen de gestelde tijd in elkaar te knutselen.
Analyse
Weer een ervaring rijker analyseren de groepen vervolgens hoe de samenwerking verlopen is aan de hand van de volgende vragen:
Wat maakt samenwerking succesvol? Formuleer 5 samenwerkingsprincipes.
Wat maakt samenwerking in de patiëntenbeweging succesvol?
Wat is de keerzijde en hoe kunnen we die overbruggen?
Uit de terugkoppeling blijkt dat heldere doelstellingen en afspraken essentieel zijn. In een samenwerking moet iedereen ingezet worden op zijn kwaliteiten en daar moet je open en eerlijk op aangesproken kunnen worden. Tussentijdse successen moeten gevierd worden om de motivatie erin te houden. En blijf met elkaar communiceren! Vertel wat je doet en stem acties af. Zorg daarbij steeds dat je de goede toon te pakken hebt.
Keerzijde
De keerzijdes zijn met name de angst voor het verlies van de eigen identiteit en de tijdsinvestering die goede samenwerking kost. Oplossingen hiervoor liggen ook in de heldere afspraken en communicatie. Daarbij levert samenwerking, als het goed is, ook weer tijd op.
Vragen
De deelnemers krijgen hierna de tijd om vragen aan Martin Vermeer, interim-directeur NPCF, en Peter van der Loo, directeur Zorgbelang Nederland, te stellen. Er worden zowel verbindende als kritische vragen geformuleerd.
Goed voorbeeld
Na de lunch worden de vragen aan de heren gesteld. Er ontstaat een geanimeerde vragenronde waaruit heel duidelijk naar voren komt dat goed voorbeeld goed doet volgen! Samenwerking van de koepels zal zeker ook in het veld gevolgen hebben.
Lange weg
Helaas moest de verslaggeefster door naar een volgende afspraak en heeft ze de rest van de dag niet meegemaakt. Maar gezien het enthousiasme en de energie waarmee de deelnemers aan de slag waren twijfelt zij er niet aan dat de dag succesvol afgesloten is met concrete plannen voor samenwerking.
Er is nog een lange samenwerkingsweg te gaan, maar is het niet zo dat iedere lange reis begint met de eerste stap…?


Hans Sureveen, programma ontwikkelaar voor PGO support
"Op dit moment doen we deskresearch en vragen we aan de koepels en platforms wat volgens hen aan produkten en diensten in de permanente ondersteuningsstructuur moet worden opgenomen. In november gaan we onze bevindingen in het veld toetsen."
Dick Oudenampsen (Verwey-Jonker instituut) en Helen Kamphuis (Prismant)
“Doel van die monitor is niet in eerste instantie het versterken van de 3e partij-rol, maar met name het afleggen van verantwoording van wat er allemaal in de sector gedaan en bereikt wordt. En het is een belangrijk instrument voor de organisaties om informatie terug te krijgen over hun eigen functioneren in vergelijking met andere organisaties in dezelfde branche.”
Ria Stegehuis, manager Zorgprogramma’s en inkoop van eerstelijnszorg bij Menzis: “Menzis is op zoek naar manieren om haar klanten een rol te geven bij de zorginkoop. Hiervoor lopen verschillende projecten zowel binnen als buiten Menzis waarin we actief participeren.”
Dick Kaasjager, voorzitter begeleidingscommissie ZekereZorg en lid van de programmaraad
"De programmaraad kan in proces-zin veel leren van ZekereZorg. Hoe ga je om met een programma? Je start met een doel en geld. Hoe geef je vervolgens invulling aan dit doel en hoe vertaal je dat naar je subsidiëring?”